Μήπως ο κόσμος γίνεται πιο άσχημος ή απλά… γερνάω;

Νέοι παίκτες, αλλά με παλιές φιλοδοξίες ξεφυτρώνουν παντού. Αλλά με το ίδιο πάντα «εργαλείο»: την έννοια του «προληπτικού πολέμου». Οποιοδήποτε κράτος -αν έχει την απαιτούμενη ισχύ- μπορεί να ισχυριστεί πλέον ότι διαβλέπει κάπου , μια πιθανή απειλή και για αυτό αναλαμβάνει στρατιωτική δράση για να την εξαλείψει. Όπως νομίζει καλύτερα…

«Προληπτικά» επιτέθηκαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ στο Ιράν, για να μην μπορέσει το αυταρχικό καθεστώς των μουλάδων να αποκτήσει τη βόμβα. Κάτι που θυμίζει φυσικά τον επίσης «προληπτικό πόλεμο» των Ηνωμένων Πολιτειών το 2003 στο Ιράκ, στον δεύτερο πόλεμο του Κόλπου.

Προληπτικά η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία, προληπτικά η Τουρκία χρησιμοποίησε τους τζιχαντιστές για να καταλάβουν τη Συρία και πάλι «προληπτικά» απειλεί με casus belli την Ελλάδα για να μην ασκήσει τα κυριαρχικά της δικαιώματά στο Αιγαίο.

Για να μην αναφερθούμε στις δεκάδες συγκρούσεις που μαίνονται σήμερα σε όλον τον κόσμο, που ξεκίνησαν για …προληπτικούς λόγους.

Το πρόβλημα λοιπόν δεν περιορίζεται στην τωρινή αμερικανο-ισραηλινή σύγκρουση με το Ιράν. Το πραγματικό ζήτημα είναι ότι επιβάλλεται στη συνείδηση του κόσμου πώς είναι θεμιτή η προληπτική χρήση βίας. Αρκεί και μόνο η ερμηνεία ότι οι αποφάσεις ενός άλλου κράτους μπορεί να αποτελέσουν εν δυνάμει, απειλή – ακόμη και χωρίς συγκεκριμένα στοιχεία.

Ισχύς και νόμος

Ακριβώς για αυτόν τον λόγο , ο ΟΗΕ από την ίδρυσή του, προσπάθησε να περιορίσει αυστηρά τη χρήση βίας – ιδίως μέσω του Άρθρου 2, παράγραφος 4 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, που απαγορεύει στα κράτη μέλη να απειλούν ή να χρησιμοποιούν βία στις διεθνείς σχέσεις, προστατεύοντας έτσι την εδαφική ακεραιότητα και την πολιτική ανεξαρτησία κάθε κράτους.

Γιατί αν η ερμηνεία του προληπτικού πολέμου εδραιωθεί , θα ζούμε και τυπικά πλέον σε έναν κόσμο όπου η ισχύς θα υπερισχύει του νόμου.Και φυσικά με την παγιωμένη αντίληψη των διπλών μέτρων και σταθμών : Γιατί για παράδειγμα, ένας προληπτικός πόλεμος θα πρέπει να θεωρείται θεμιτός στην περίπτωση των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ , αλλά όχι στην περίπτωση της Ρωσίας; ‘Η της Κίνας αύριο , αν ο «Δράκος» θελήσει να ξαναπάρει υπό τον έλεγχό του την Ταϊβαν, με το επιχείρημα ότι το νησί ήταν κινεζικό έδαφος και αποσχίστηκε παράνομα πριν 8 δεκαετίες;

Για κάθε συνετό και σκεπτόμενο άνθρωπο, αυτή η ασυνέπεια φαίνεται ολοένα και πιο ακατανόητη. Εκτός από εκείνους που θεωρούν ότι η Δύση είναι ο μόνος παράγοντας που μπορεί να ερμηνεύσει και να εργαλειοποιήσει το διεθνές δίκαιο προς όφελός της και κατά το δοκούν.

81 παρεμβάσεις σε ξένες εκλογές

Ο πρόεδρος Τραμπ δηλώνει μάλιστα ευθαρσώς ότι πρέπει να συμμετάσχει στην επιλογή του επόμενου ηγέτη του Ιράν! Κάτι που όπως σημειώνει η αμερικανική ιστοσελίδα Axios- «μαζί με τις πρόσφατες κινήσεις του στην Βενεζουέλα και την επικείμενη ανάληψη του ελέγχου της Κούβας , καταδεικνύει ότι η επιθετική στρατιωτική δύναμη έχει γίνει αναπόσπαστο μέρος της εξωτερικής πολιτικής του Αμερικανού προέδρου». Παρά τις προεκλογικές του δεσμεύσεις.

Για να μην αδικούμε τον πρόεδρο Τραμπ , θα πρέπει να θυμηθούμε όμως ότι δεν θα είναι η πρώτη φορά, που οι ΗΠΑ θέλουν να τοποθετήσουν συγκεκριμένους ηγέτες, για να καλύψουν τις κενές θέσεις που οι ίδιες βοήθησαν να δημιουργηθούν.

«Η αμερικανική κυβέρνηση συχνά ανέφερε την εξάπλωση του κομμουνισμού ως λόγο για την επέμβασή της στο εξωτερικό κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα. Οσο και αν πολλοί μελετητές έχουν υποστηρίξει ότι σε αυτές τις περιπτώσεις, οι ΗΠΑ προστάτευαν κυρίως τα δικά τους οικονομικά συμφέροντα στο εξωτερικό», γράφει η ιστοσελίδα Axios και προσθέτει: «Σύμφωνα με μια μελέτη του 2016 , οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν τουλάχιστον 81 παρεμβάσεις σε ξένες εκλογές μεταξύ 1946 και 2000».

Ο Μοσαντέκ στο Ιράν

Η αμερικανική ιστοσελίδα γράφει μάλιστα ότι «η CIA ενορχήστρωσε το πραξικόπημα για την ανατροπή του δημοκρατικά εκλεγμένου πρωθυπουργού του Ιράν, Μοχάμεντ Μοσαντέκ, το 1953».

Αποχαρακτηρισμένα έγγραφα της CIA περιλαμβάνουν ένα προσχέδιο εσωτερικού πραξικοπήματος με τίτλο «Εκστρατεία για την εγκατάσταση μιας φιλοδυτικής κυβέρνησης στο Ιράν». Τα έγγραφα περιγράφουν την πρόθεση της CIA να «επιφέρει την πτώση της κυβέρνησης Μοσαντέκ» και να «την αντικαταστήσει με μια φιλοδυτική κυβέρνηση υπό την ηγεσία του Σάχη με τον Ζαχεντί ως πρωθυπουργό».

Ο Ζαχεντί έγινε άλλωστε πρωθυπουργός λίγο μετά το πραξικόπημα κατά του Μοσαντέκ .

«Το πραξικόπημα είχε ως στόχο να αποτρέψει πιθανή σοβιετική επιρροή στο Ιράν». Όπως αναφέρει ο ιστορικός Ερβαρντ Αμπραχαμιάν, «οι ΗΠΑ ήθελαν κυρίως το πραξικόπημα, δεδομένου ότι ο Μοσαντέκ είχε εθνικοποιήσει την ιρανική πετρελαϊκή βιομηχανία».

Φρόντιζαν λοιπόν, να εξασφαλίσουν τα πετρελαϊκά τους συμφέροντα στο Ιράν . Για «προληπτικούς λόγους» βέβαια … Ο κόσμος δεν έγινε λοιπόν, ξαφνικά άσχημος, όσο και αν εγώ γερνάω…

Μιχάλης Ψύλος  / Ναυτεμπορική