Ανάγκη άμεσης ενσωμάτωσης της Ευρωπαϊκής Οδηγίας κατά των SLAPP αγωγών
Σε ερώτηση προς τον υπουργό Δικαιοσύνης κ. Φλωρίδη και τον υφυπουργό παρά τω Πρωθυπουργώ κ. Μαρινάκη προχώρησε σύσσωμη η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ και με επισπεύδουσα την Τομεάρχη Δικαιοσύνης Θεσμών και Διαφάνειας του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής και Βουλευτή Λάρισας Ευαγγελία Λιακούλη, αναφορικά με το “εχθρικό” περιβάλλον για την ελευθερία του Τύπου και τα ΜΜΕ στη χώρα μας, όπως αποτυπώνεται σε διεθνείς εκθέσεις και την αναγκαιότητα άμεσης ενσωμάτωσης της ευρωπαϊκής Οδηγίας κατά των καταχρηστικών αγωγών που στοχεύουν στον περιορισμό του δημοσίου λόγου και της κριτικής σε θέματα δημοσίου ενδιαφέροντος (SLAPP αγωγές).
Όπως επισημαίνουν οι Βουλευτές του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής στην ερώτησή τους, «η πρόσφατη έκθεση του Παρατηρητηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (Human Rights Watch) για την Ελλάδα το 2026, παρουσιάζει με τρόπο ζοφερό την κατάσταση της ελευθερίας του Τύπου και του κράτους δικαίου στη χώρα μας. Στην έκθεση αναφέρεται η υπονόμευση του κράτους δικαίου και των θεσμών, η έλλειψη λογοδοσίας που κλονίζει την εμπιστοσύνη των πολιτών στο κράτος, αλλά και η επιδείνωση του περιβάλλοντος εντός του οποίου καλούνται να εργαστούν οι δημοσιογράφοι στη χώρα μας. Επισημαίνεται δε, ότι για τέταρτη συνεχή χρονιά η Ελλάδα κατατάσσεται στην τελευταία θέση εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον δείκτη ελευθερίας του τύπου, σύμφωνα με την έκθεση της οργάνωσης «Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα» (RSF). Το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων πραγματοποιεί μάλιστα ειδική αναφορά σε εκφοβισμό, παρενόχληση, κρατική παρακολούθηση, κυβερνητική παρέμβαση και καταχρηστικές αγωγές σε βάρος δημοσιογράφων στην Ελλάδα - δεδομένα που λειτουργούν αποτρεπτικά για την άσκηση ερευνητικής δημοσιογραφίας».
Ταυτόχρονα, οι Βουλευτές τονίζουν ότι σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, ήδη από το 2024 έχει θεσπιστεί η Οδηγία (ΕΕ) 2024/1069 για την προστασία των προσώπων που συμμετέχουν στον δημόσιο διάλογο από προδήλως αβάσιμες ή καταχρηστικές δικαστικές διαδικασίες (αγωγές SLAPP). Όπως σημειώνουν «πρόκειται για προσχηματικές - στρατηγικές αγωγές που ασκούνται από ισχυρά πρόσωπα ή Οργανισμούς και έχουν ως στόχο να αποθαρρύνουν τη δημόσια συμμετοχή και την κριτική που μπορεί να ασκείται σε θέματα δημοσίου ενδιαφέροντος, σε θέματα δηλαδή που αφορούν και αγγίζουν τους πολίτες και όπου εκ των πραγμάτων είναι αναγκαίο να υπάρχει διαφάνεια και πλήρης ενημέρωση. Για την αντιμετώπιση τέτοιων φαινομένων, η Οδηγία προβλέπει, μεταξύ άλλων, μηχανισμό πρόωρης απόρριψης καταχρηστικών αγωγών, επιβολή δικαστικών εξόδων αλλά και αποζημιώσεων σε ενάγοντες που επιλέγουν να προβούν σε τέτοιες αγωγές, καθώς και ειδικές διαδικαστικές εγγυήσεις υπέρ δημοσιογράφων και υπερασπιστών δικαιωμάτων».
Με τον τρόπο αυτό, η Οδηγία δημιουργεί ένα πλέγμα προστασίας για το δημοσιογραφικό λειτούργημα, το δημόσιο λόγο και την ελευθερία του Τύπου, που είναι άκρως αναγκαίο εν μέσω της επικρατούσας κατάστασης στη χώρα όπως διαγράφεται στις εκθέσεις των διεθνών φορέων.
Ενώ η προθεσμία ενσωμάτωσης της Οδηγίας λήγει στις 7 Μαΐου 2026 και παρά το σημαντικό της αποτύπωμα, οι Βουλευτές του ΠΑΣΟΚ υπογραμμίζουν ότι μέχρι σήμερα δεν έχει παρουσιαστεί ένα συγκεκριμένο νομοθετικό σχέδιο για την ενσωμάτωσή της στην εθνική νομοθεσία, παρά μόνο έχει ανακοινωθεί εδώ και ένα χρόνο, η σύσταση ειδικής νομοπαρασκευαστικής επιτροπής από το Υπουργείο Δικαιοσύνης. Ταυτόχρονα, δεν υπάρχει ένα σαφές χρονοδιάγραμμα για την έναρξη εφαρμογής της, την ώρα που διεθνείς οργανισμοί και ενώσεις δημοσιογράφων καταγράφουν αυξανόμενες αγωγές με χαρακτηριστικά SLAPP στη χώρα μας.
Με τα δεδομένα αυτά, η ανάγκη έγκαιρης ενσωμάτωσης της Οδηγίας και μάλιστα σε επίπεδο ουσιαστικό, με τη δημιουργία ενός αποτελεσματικού θεσμικού πλαισίου, εκτός από υποχρέωση της χώρας μας, είναι και απόλυτα αναγκαία για την περιφρούρηση του κράτους δικαίου, για την προστασία του δημοσίου συμφέροντος και των δικαιωμάτων των πολιτών.
Καταλήγοντας, οι Βουλευτές του ΠΑΣΟΚ ρωτούν τους αρμόδιους υπουργούς:
1. Πώς απαντά η Κυβέρνηση στις σοβαρές επισημάνσεις της έκθεσης του Παρατηρητηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, περί επιδείνωσης της επικρατούσας κατάστασης σε επίπεδο ελευθερίας του Τύπου στην Ελλάδα;
2. Σε ποιο στάδιο βρίσκεται σήμερα η διαδικασία ενσωμάτωσης της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1069; Πώς εξελίσσεται το έργο της αρμόδιας επιτροπής για την επεξεργασία των διατάξεων και ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα κατάθεσης του σχετικού νομοσχεδίου;
3. Ποιοι είναι οι προστατευτικοί μηχανισμοί που σκοπεύει να θεσπίσει η Κυβέρνηση έναντι των προφανώς αβάσιμων και καταχρηστικών αγωγών (SLAPP) και πώς αυτοί πρόκειται να εναρμονιστούν με την υφιστάμενη νομοθεσία; Πώς θα λειτουργήσουν οι απαραίτητοι δικαστικοί μηχανισμοί για την επίσπευση εκδίκασής τους, όπως ορίζει η οδηγία; Με ποιο σχεδιασμό και με ποιες υποδομές;
