Τραγουδούσαν...

Σε συνέντευξη που έδωσε στο Dnews και τον Γιάννη Αλμπάνη, o ιστορικός Μενέλαος Χαραλαμπίδης εξηγεί συνοπτικά την ιστορική, ηθική και πολιτική σημασία των φωτογραφιών από την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών της Καισαριανής: 

«Οι φωτογραφίες πιστοποιούν εκείνο που ξέραμε από μαρτυρίες, ότι αυτοί οι άνθρωποι βάδισαν προς το θάνατο με το κεφάλι ψηλά. Τραγουδούσαν μέχρι το τελευταίο σημείο, θέλοντας να δείξουν σε συμβολικό επίπεδο ότι ο τρόμος των ναζιστών δεν είχε κάμψει το ηθικό τους. 

Για μένα είναι επίσης πολύ σημαντικό ότι δεν πήγαν στην εκτέλεση ως μεμονωμένα άτομα, αλλά ως μια συλλογικότητα. Ο ένας στηρίζει τον άλλον και στέκονται με αυτό το τεράστιο θάρρος απέναντι στα όπλα των ναζί. Βλέπουμε στις φωτογραφίες το αποκορύφωμα της αλληλεγγύης και συντροφικότητας που είχαν αναπτύξει μεταξύ τους τα χρόνια του εγκλεισμού και του βασανισμού.

 Κάτι που μας δείχνει πάλι ότι ακόμη και κάτω από την απόλυτη εξουσία του ναζί, ακόμη και την τελευταία στιγμή, λίγο πριν εκτελεστούν, αυτοί οι άνθρωποι θέλουν να βγουν νικητές. Και τελικά βγαίνουν νικητές, γιατί αυτών τα ονόματα ψάχνουμε και αυτών τις ιστορίες θέλουμε να μάθουμε. Είναι οι νικητές που έχουν μείνει τελικά στη συλλογική μνήμη και σαν νικητές εμφανίζονται στις φωτογραφίες.

Ογδόντα δύο χρόνια μετά, έρχονται αυτοί οι άνθρωποι με αυτές τις φωτογραφίες να μας πουν ότι όχι μόνο ότι οι ναζί δεν τους νίκησαν, αλλά ακόμη και η πολιτική λήθης του ελληνικού κράτους των εθνικοφρόνων δεν κατάφερε να σβήσει τούτη τη λαμπρή στιγμή».
Όλη η συνέντευξη στο Dnews και τον Γιάννη Αλμπάνη ΕΔΩ