Το πρόγραμμα Δράσεις Ιστορίας Μνήμης Πολιτισμού και η πλατφόρμα ιστορικής μνήμης mnemonikon.gr εκφράζουν έντονο προβληματισμό για την πληροφορία ότι φωτογραφικό υλικό που φέρεται να αποτυπώνει την πορεία προς την εκτέλεση των 200 κρατουμένων του Στρατοπέδου Χαϊδαρίου την 1η Μαΐου 1944, διατίθεται προς πώληση σε διαδικτυακή δημοπρασία.
Εφόσον επιβεβαιωθεί η γνησιότητα του υλικού, πρόκειται για τεκμήρια άμεσης ιστορικής και ηθικής βαρύτητας. Δεν πρόκειται για απλά συλλεκτικά αντικείμενα, αλλά για φωτογραφίες-ντοκουμέντα ανθρώπων που οδηγούνται προς εκτέλεση από το ναζιστικό καθεστώς. Η εμπορική τους διακίνηση ως αντικείμενα πλειστηριασμού εγείρει σοβαρό ζήτημα σεβασμού προς τα θύματα και τη συλλογική μνήμη.
Η διαχείριση τέτοιου υλικού δεν μπορεί να αφεθεί αποκλειστικά στη λογική της αγοράς. Αφορά θεσμικούς φορείς, αρχεία, μουσεία και δημόσιες υπηρεσίες. Αφορά επίσης τις οικογένειες των εκτελεσθέντων και το σύνολο της κοινωνίας, που οφείλει να προστατεύει τα τεκμήρια της ιστορίας της.
Η ευθύνη αυτή αφορά και τους πολιτικούς φορείς που συνδέονται ιστορικά με τους 200 της Καισαριανής, συμπεριλαμβανομένου του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας, του οποίου μέλη υπήρξαν οι περισσότεροι εκτελεσθέντες, καθώς και τις ευρύτερες δυνάμεις της Αριστεράς, που διαχρονικά τιμούν και επικαλούνται τη μνήμη τους. Η ιστορική αυτή σχέση συνιστά και θεσμική ευαισθησία απέναντι στη διαχείριση των σχετικών τεκμηρίων.
Καλούμε όσους έχουν θεσμική, πολιτική ή ηθική σχέση με τους 200 εκτελεσθέντες της Καισαριανής να εξετάσουν άμεσα τρόπους διασφάλισης του υλικού σε δημόσιο ή αρχειακό πλαίσιο, ώστε να καταστεί προσβάσιμο για επιστημονική έρευνα και τεκμηριωμένη παρουσίαση, και όχι αντικείμενο ιδιωτικής και εμπορικής εκμετάλλευσης.
Τα τεκμήρια μιας εκτέλεσης δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως ουδέτερα εμπορεύσιμα αντικείμενα. Η διαχείρισή τους οφείλει να διέπεται από ιστορική ευθύνη και θεσμικό σεβασμό.
Το πρόγραμμα θα παρακολουθεί τις εξελίξεις και θα επανέλθει, εφόσον υπάρξουν νεότερα στοιχεία για την αυθεντικότητα και τη διαδρομή του υλικού.
Ξάνθη, 15 Φεβρουαρίου 2026
