Η ενημέρωση σε σταυροδρόμι
Η είδηση για τις μαζικές απολύσεις στην «Ουάσιγκτον Ποστ» προστέθηκε σε μια σειρά από σημάδια που δείχνουν ότι τα μέσα ενημέρωσης παγκοσμίως αντιμετωπίζουν πρωτοφανή κρίση. Και επειδή καμία χώρα, και ιδιαίτερα καμία δημοκρατία, δεν μπορεί να πάει πολύ μακριά χωρίς στιβαρά και ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης, η είδηση πρέπει να προβληματίσει όλους, όχι μόνον τους δημοσιογράφους.
Tα παραπάνω επισημαίνει ο διευθυντής της εφημερίδας «Η Καθημερινή», Αλέξης Παπαχελάς, σε άρθρο του υπό τον τίτλο «Η ενημέρωση σε σταυροδρόμι».
Ο Παπαχελάς αναφέρεται στους «πειραματισμούς» του Τζεφ Μπέζος επισημαίνοντας πως πλέον ο καταιγισμός ειδήσεων έχει οδηγήσει σε κόπωση της κοινής γνώμης, που προτιμά να διαβάσει συμβουλές διατροφής και άσκησης αντί για «κακά νέα»: Αναλυτικά:
"Η «Ουάσιγκτον Ποστ» είναι μια εφημερίδα που έγραψε Ιστορία και όρισε τι σημαίνει ανεξάρτητη δημοσιογραφία. Οπως όλες οι εφημερίδες, άρχισε να περνάει μεγάλη κρίση λόγω της άνθησης της ψηφιακής ενημέρωσης και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Η «Ποστ», σε αντίθεση με άλλες μεγάλες αμερικανικές εφημερίδες, δεν μπόρεσε να βρει ένα επιχειρηματικό μοντέλο στο νέο τοπίο. Στα διεθνή συνέδρια για το μέλλον της δημοσιογραφίας όλοι έψαχναν να βρουν αυτό το νέο μοντέλο και κατέληγαν στο μελαγχολικό συμπέρασμα πως η μόνη λύση, ενδεχομένως, να είναι η «φιλανθρωπία», η αγορά δηλαδή παραδοσιακών Μέσων από πολύ πλούσιους. Το 2013 πολλοί ενθουσιάστηκαν με την είδηση ότι ο Τζεφ Μπέζος αγόρασε την «Ποστ»: είχε τεράστια οικονομική ισχύ, ήξερε όσο λίγοι πώς να προσεγγίσει τον καταναλωτή και, τέλος, ήταν αυθεντία στη χρήση της τεχνολογίας λόγω της εμπειρίας του με την Αmazon. Ο Μπέζος μπήκε με όρεξη στην εφημερίδα και άρχισε να χρηματοδοτεί πειραματισμούς για το πάντρεμα της παραδοσιακής ενημέρωσης με νέες τεχνολογίες. Παρακολουθώντας συζητήσεις για τέτοια πειράματα, όπως, π.χ., αναλύσεις των 40 δευτερολέπτων στο TikTok για σύνθετα γεωπολιτικά ζητήματα, δεν μπορούσα να καταλάβω σε τι αποσκοπούσαν. Χρήματα δεν έβγαζαν, ούτε και έφερναν νέα κοινά στην εφημερίδα. Ηταν, όμως, χρήσιμα πειράματα.
Οι πειραματισμοί οδήγησαν σε ζημιές και στην απογοήτευση, αλλά τουλάχιστον υπήρχε η αίσθηση πως ο Μπέζος, με τις βαθιές τσέπες του, διασφάλιζε την ανεξαρτησία της εφημερίδας. Μια έωλη ασφαλώς αίσθηση, γιατί θεμελιώδης κανόνας είναι ότι κανένα ζημιογόνο Μέσο δεν μπορεί εξ ορισμού να είναι ανεξάρτητο.
Με την επάνοδο του Τραμπ στην εξουσία, φάνηκε πολύ γρήγορα ότι η «φιλανθρωπία» στα μέσα ενημέρωσης είναι δίκοπο μαχαίρι. Ο Μπέζος απαγόρευσε στη διεύθυνση της εφημερίδας να στηρίξει την υποψήφια των Δημοκρατικών για την προεδρία, καταργώντας τη μακροχρόνια παράδοση της ανοικτής στήριξης σε έναν υποψήφιο. Η απόφασή του οδήγησε σε μαζικές αντιδράσεις και απώλεια αναγνωστών και συνδρομητών, ενώ μετά τις εκλογές ο Μπέζος έκανε ό,τι μπορούσε, ανοικτά και χωρίς δισταγμό, για να υποδηλώσει την υποστήριξη και υποταγή του στον Τραμπ.
Η «Ποστ» ήταν μια καλή εφημερίδα, που είχε λιγότερα ζητήματα υπερβολικής πολιτικής ορθότητας σε σχέση με τους ανταγωνιστές της. Μετά τις αποφάσεις και τους χειρισμούς του Μπέζος, όμως, μπήκε σε βαθιά κρίση, που κορυφώθηκε με τις πρόσφατες παραιτήσεις και απολύσεις. Το μέλλον της είναι επισφαλές.
Τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης θα συνεχίσουν να αναζητούν ένα επιχειρηματικό μοντέλο έχοντας απέναντί τους ένα τσουνάμι αλλαγών. Ο καταιγισμός ειδήσεων έχει οδηγήσει σε κόπωση της κοινής γνώμης, που προτιμά να διαβάσει συμβουλές διατροφής και άσκησης αντί για «κακά νέα». Μια νέα γενιά προτιμά το σκρολάρισμα στο κινητό αδιαφορώντας για την προέλευση κάθε «είδησης», με την πεποίθηση μάλιστα πως η ενημέρωση πρέπει να παρέχεται δωρεάν. Στον ορίζοντα, η τεχνητή νοημοσύνη ενδέχεται να μετατρέψει τα παραδοσιακά Μέσα σε προμηθευτές για τις πλατφόρμες της ΑΙ. Βρισκόμαστε σε σταυροδρόμι, που εξηγεί πολλά από όσα γίνονται γύρω μας στις δυτικές δημοκρατίες. Παραμένουμε αισιόδοξοι με την πεποίθηση πως θα υπάρχουν πάντοτε ζήτηση για σοβαρή ενημέρωση και ψαγμένοι αναγνώστες, που την αναζητούν και εκτιμούν τη σημασία της στην εποχή μας. Μαθαίνουμε και προχωράμε χωρίς νοσταλγία για το χθες, γιατί, όπως είπε και ο Καναδός πρωθυπουργός, «η νοσταλγία δεν συνιστά στρατηγική»".
"Η «Ουάσιγκτον Ποστ» είναι μια εφημερίδα που έγραψε Ιστορία και όρισε τι σημαίνει ανεξάρτητη δημοσιογραφία. Οπως όλες οι εφημερίδες, άρχισε να περνάει μεγάλη κρίση λόγω της άνθησης της ψηφιακής ενημέρωσης και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Η «Ποστ», σε αντίθεση με άλλες μεγάλες αμερικανικές εφημερίδες, δεν μπόρεσε να βρει ένα επιχειρηματικό μοντέλο στο νέο τοπίο. Στα διεθνή συνέδρια για το μέλλον της δημοσιογραφίας όλοι έψαχναν να βρουν αυτό το νέο μοντέλο και κατέληγαν στο μελαγχολικό συμπέρασμα πως η μόνη λύση, ενδεχομένως, να είναι η «φιλανθρωπία», η αγορά δηλαδή παραδοσιακών Μέσων από πολύ πλούσιους. Το 2013 πολλοί ενθουσιάστηκαν με την είδηση ότι ο Τζεφ Μπέζος αγόρασε την «Ποστ»: είχε τεράστια οικονομική ισχύ, ήξερε όσο λίγοι πώς να προσεγγίσει τον καταναλωτή και, τέλος, ήταν αυθεντία στη χρήση της τεχνολογίας λόγω της εμπειρίας του με την Αmazon. Ο Μπέζος μπήκε με όρεξη στην εφημερίδα και άρχισε να χρηματοδοτεί πειραματισμούς για το πάντρεμα της παραδοσιακής ενημέρωσης με νέες τεχνολογίες. Παρακολουθώντας συζητήσεις για τέτοια πειράματα, όπως, π.χ., αναλύσεις των 40 δευτερολέπτων στο TikTok για σύνθετα γεωπολιτικά ζητήματα, δεν μπορούσα να καταλάβω σε τι αποσκοπούσαν. Χρήματα δεν έβγαζαν, ούτε και έφερναν νέα κοινά στην εφημερίδα. Ηταν, όμως, χρήσιμα πειράματα.
Οι πειραματισμοί οδήγησαν σε ζημιές και στην απογοήτευση, αλλά τουλάχιστον υπήρχε η αίσθηση πως ο Μπέζος, με τις βαθιές τσέπες του, διασφάλιζε την ανεξαρτησία της εφημερίδας. Μια έωλη ασφαλώς αίσθηση, γιατί θεμελιώδης κανόνας είναι ότι κανένα ζημιογόνο Μέσο δεν μπορεί εξ ορισμού να είναι ανεξάρτητο.
Με την επάνοδο του Τραμπ στην εξουσία, φάνηκε πολύ γρήγορα ότι η «φιλανθρωπία» στα μέσα ενημέρωσης είναι δίκοπο μαχαίρι. Ο Μπέζος απαγόρευσε στη διεύθυνση της εφημερίδας να στηρίξει την υποψήφια των Δημοκρατικών για την προεδρία, καταργώντας τη μακροχρόνια παράδοση της ανοικτής στήριξης σε έναν υποψήφιο. Η απόφασή του οδήγησε σε μαζικές αντιδράσεις και απώλεια αναγνωστών και συνδρομητών, ενώ μετά τις εκλογές ο Μπέζος έκανε ό,τι μπορούσε, ανοικτά και χωρίς δισταγμό, για να υποδηλώσει την υποστήριξη και υποταγή του στον Τραμπ.
Η «Ποστ» ήταν μια καλή εφημερίδα, που είχε λιγότερα ζητήματα υπερβολικής πολιτικής ορθότητας σε σχέση με τους ανταγωνιστές της. Μετά τις αποφάσεις και τους χειρισμούς του Μπέζος, όμως, μπήκε σε βαθιά κρίση, που κορυφώθηκε με τις πρόσφατες παραιτήσεις και απολύσεις. Το μέλλον της είναι επισφαλές.
Τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης θα συνεχίσουν να αναζητούν ένα επιχειρηματικό μοντέλο έχοντας απέναντί τους ένα τσουνάμι αλλαγών. Ο καταιγισμός ειδήσεων έχει οδηγήσει σε κόπωση της κοινής γνώμης, που προτιμά να διαβάσει συμβουλές διατροφής και άσκησης αντί για «κακά νέα». Μια νέα γενιά προτιμά το σκρολάρισμα στο κινητό αδιαφορώντας για την προέλευση κάθε «είδησης», με την πεποίθηση μάλιστα πως η ενημέρωση πρέπει να παρέχεται δωρεάν. Στον ορίζοντα, η τεχνητή νοημοσύνη ενδέχεται να μετατρέψει τα παραδοσιακά Μέσα σε προμηθευτές για τις πλατφόρμες της ΑΙ. Βρισκόμαστε σε σταυροδρόμι, που εξηγεί πολλά από όσα γίνονται γύρω μας στις δυτικές δημοκρατίες. Παραμένουμε αισιόδοξοι με την πεποίθηση πως θα υπάρχουν πάντοτε ζήτηση για σοβαρή ενημέρωση και ψαγμένοι αναγνώστες, που την αναζητούν και εκτιμούν τη σημασία της στην εποχή μας. Μαθαίνουμε και προχωράμε χωρίς νοσταλγία για το χθες, γιατί, όπως είπε και ο Καναδός πρωθυπουργός, «η νοσταλγία δεν συνιστά στρατηγική»".
