Το πρόσφατο διάταγμα Τραμπ απειλεί με δασμούς όποια χώρα προμηθεύσει πετρέλαιο στην Κούβα. Εντείνει ακόμη παραπέρα τον οικονομικό αποκλεισμό που έχουν επιβάλει οι ΗΠΑ από το 1960. Ο Τραμπ έκανε, επιπλέον, νύξη για την πιθανότητα ναυτικού αποκλεισμού του νησιού.
Ο στόχος είναι καθαρός. Οπως είχε πει ήδη το 1960 ο τότε αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Λέστερ Μάλορι, οι ΗΠΑ θέλουν να οδηγήσουν στην πείνα τον κουβανικό λαό για να απαξιώσει την επαναστατική του κυβέρνηση. Ο αποκλεισμός επιβλήθηκε μετά την ανατροπή της αμερικανοστήρικτης δικτατορίας του Μπατίστα το 1959 από τους επαναστάτες του Φ. Κάστρο και διαρκεί περισσότερο από 60 χρόνια! Οι ΗΠΑ θέλουν να μετατρέψουν την Κούβα σε μισοαποικία, καζίνο και πορνείο της αμερικανικής μαφίας, όπως ήταν πριν από το 1959.
Ο οικονομικός αποκλεισμός και οι μονομερείς οικονομικές κυρώσεις είναι κατά το διεθνές δίκαιο πράξεις πολέμου, αντίθετες στις αρχές του ΟΗΕ. Αποτελούν παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας, της αρχής της αυτοδιάθεσης των λαών, της αρχής της μη επέμβασης στα εσωτερικά τρίτων χωρών. Η διεθνής κοινότητα καταδικάζει τον αποκλεισμό ομόφωνα σχεδόν εδώ και δεκαετίες στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ. Μόνο δύο κράτη τον υποστηρίζουν σταθερά: ΗΠΑ και Ισραήλ.
Ο αποκλεισμός είναι στην πραγματικότητα οικονομικός στραγγαλισμός. Σημαίνει ότι η Κούβα δυσκολεύεται να αγοράσει και να πουλήσει προϊόντα στο εξωτερικό. Οταν καταφέρνει να βρει εταίρους αναγκάζεται να αγοράζει σε τιμές υψηλότερες των διεθνών. Αν και όταν βρίσκει εμπορεύματα, τα ακριβοπληρώνει εξαιτίας του αποκλεισμού. Ο αποκλεισμός επιφέρει σοβαρές ελλείψεις στην ενέργεια, στον μηχανολογικό εξοπλισμό και σε στοιχειώδη άλλα προϊόντα.
Παρά τον αποκλεισμό, η Κούβα μέχρι το 1990 κατάφερνε να αναπτύσσεται με ρυθμό 10% ετησίως κατά μέσο όρο. Επιπλέον, οι κοινωνικοί δείκτες ήταν οι υψηλότεροι στη Λ. Αμερική, δηλαδή ο μέσος Κουβανός εργαζόμενος απολάμβανε κοινωνικά δικαιώματα υψηλότερα από τον μέσο εργαζόμενο των άλλων χωρών της Λ. Αμερικής.
Μετά το 1990 όμως η Κούβα έχασε όχι μόνο τους πολιτικούς της συμμάχους αλλά και τους εμπορικούς της εταίρους, αφού στην ΕΣΣΔ και στις άλλες σοσιαλιστικές χώρες παλινορθώθηκε ο καπιταλισμός. Εκτοτε ο αποκλεισμός έγινε καθολικός, ασφυκτικός και οι επιπτώσεις του στην οικονομία και την κοινωνία της Κούβας κατέστησαν δραματικές. Ωστόσο η χώρα καταφέρνει παρά τις απίστευτες δυσκολίες να επιβιώνει και να διατηρεί την ανεξαρτησία και την αξιοπρέπειά της. Είναι κυριολεκτικά θαύμα που αντέχει μέχρι σήμερα.
Τώρα η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρεί να πνίξει κυριολεκτικά τον κουβανικό λαό. Χωρίς πετρέλαιο καμιά οικονομία δεν μπορεί να αντέξει. Οι ΗΠΑ γνωρίζουν ότι δεν μπορούν να νικήσουν στρατιωτικά την Κούβα, ακόμη και αν εξοντώσουν την ηγεσία της, βομβαρδίσουν τη χώρα, καταστρέψουν τις υποδομές της, δολοφονήσουν χιλιάδες ανθρώπους της. Το κουβανικό αμυντικό δόγμα βασίζεται στον παλλαϊκό πόλεμο. Σε περίπτωση που οι εισβολείς καταφέρουν να επικρατήσουν, τους περιμένει ένας ανελέητος αντάρτικος αγώνας σε κάθε γειτονιά, σε κάθε δρομάκι, σε κάθε βουνό. Το κόστος για τους εισβολείς θα είναι τόσο μεγάλο που δεν θα επιχειρήσουν κάτι τέτοιο.
Γι’ αυτό χτυπούν το αδύναμο σημείο, την οικονομία, ενώ παράλληλα κατασυκοφαντούν την κυβέρνηση της Κούβας ως δήθεν αποτυχημένη. Η εξόφθαλμη αλήθεια είναι ότι η οικονομική δυσπραγία της Κούβας οφείλεται στον αποκλεισμό. Ποια χώρα θα άντεχε 62 χρόνια αποκλεισμού; Η κυβέρνησή της, παρά τα τυχόν αναπόφευκτα σφάλματα, έχει επιδείξει αξιοθαύμαστη εφευρετικότητα, αντοχή, επιμέλεια. Βασίζεται στον λαό, ο οποίος βγαίνει στους δρόμους κατά εκατοντάδες χιλιάδες διαδηλώνοντας την αντίθεσή του στην ιμπεριαλιστική επιθετικότητα. Σε αυτές τις εξαιρετικά κρίσιμες συνθήκες η Κούβα προσπαθεί να βρίσκει διόδους διεθνούς οικονομικής συνεργασίας. Επιχειρεί να αξιοποιεί και την παραμικρή χαραμάδα σε ένα εχθρικό διεθνές περιβάλλον.
Θα αντέξει η Κούβα; Αυτό εξαρτάται ιδίως από δύο αλληλοσυνδεόμενους παράγοντες. Τη σταθερότητα της κυβέρνησης και την ενότητα με τον λαό. Οσο η κυβέρνηση παραμένει προσηλωμένη στις αξίες της εθνικής ανεξαρτησίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης με την οικοδόμηση ενός σοσιαλιστικού μοντέλου και όσο διατηρεί στενή σχέση αλληλοτροφοδότησης με τον κουβανικό λαό, θα κατορθώνει να αντιστέκεται με επιτυχία παρά τις αφάνταστες δυσχέρειες και θυσίες.
Οσο περισσότερο αντιστέκεται, τόσο κερδίζει χρόνο, μια και η αλλαγή του διεθνούς συσχετισμού δυνάμεων πλησιάζει. Παρά την ακραία επιθετικότητα, οι ΗΠΑ είναι μια υπερδύναμη σε αποδρομή. Το βέβαιο επίσης είναι ότι η προοδευτική ανθρωπότητα οφείλει να αντισταθεί στη βαρβαρότητα και να σταθεί αλληλέγγυα στον κουβανικό λαό.
Δημήτρης Καλτσώνης
(Καθηγητής θεωρίας κράτους και δικαίου στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, συγγραφέας)
* Το άρθρο του Δ. Καλτσώνη είναι από την Εφημερίδα των Συντακτών
