Τα Χανιά θυμούνται τον Μάνο Χατζιδάκι: 100+1 χρόνια από τη γέννησή του

Μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα -διπλή- προβολή, μια συζήτηση-προσκλητήριο με 12(!) ομιλητές και μια έκθεση για τη σχέση του Μάνου Χατζιδάκι με την Κρήτη περιλαμβάνει το πρόγραμμα του 14ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων, που μόλις ξεκίνησε.
Η προβολή θα γίνει την Παρασκευή 23 Οκτωβρίου, γενέθλια ημέρα του συνθέτη, στο κινηματοθέατρο του Πνευματικού Κέντρου στις 8.00 το βράδυ. Πρώτα θα προβληθεί το ντοκιμαντέρ του Δημήτρη Βερνίκου «Ανώγεια ’79» (1980) με θέμα τις περίφημες Μουσικές Γιορτές που οργάνωνε το Τρίτο Πρόγραμμα στο μαρτυρικό χωριό του Ψηλορείτη.
Εκείνη τη χρονιά, το 1979, το χατζιδακικό Τρίτο έστησε ένα τριήμερο συνέδριο μετά μουσικής που έμεινε στην ιστορία. Είχε θέμα «Η σημασία μιας λαϊκής παράδοσης στον καιρό μας». Δεκάδες προσωπικότητες φιλοξενήθηκαν ανοιχτόκαρδα στα σπίτια των Ανωγειανών και έσμιξαν μαζί τους στο Μεϊντάνι και το δημαρχείο. Από τον μουσικολόγο Μάρκο Δραγούμη, τον φιλόλογο Δημήτρη Μαρωνίτη και τον συγγραφέα Αντώνη Σαμαράκη μέχρι τη λαογράφο Αλκη Κυριακίδου-Νέστορος, τον ιστορικό Φίλιππο Ηλιού, τον συγγραφέα Βασίλη Βασιλικό κ.ά.
«Η εντολή που πήρα από τον Μάνο», λέει ο Βερνίκος, ήταν η εξής: «… Θέλω τ’ Ανώγεια ξημερώματα. Θέλω στιγμιότυπα στα καφενεία, θέλω συζητήσεις, θέλω τους καλεσμένους εδώ κι εκεί, θέλω τους Ανωγειανούς, θέλω το Συνέδριο, τους αγώνες λύρας, θέλω τα ξενύχτια, θέλω τα τραγούδια και τους χορούς, θέλω τις ταβέρνες. Θέλω όλα να ’ναι ένα ατέλειωτο καφενείο – αλλά σε ποιοτική μορφή».

«Χίλιες φθαρμένες όψεις – Μεταμορφώσεις»

Αμέσως μετά, θα προβληθεί ένα φιλμ διάρκειας 23 λεπτών, πάλι σε σκηνοθεσία του Δημήτρη Βερνίκου, με τίτλο «Χίλιες φθαρμένες όψεις – Μεταμορφώσεις» (2025). Είναι μια «ταινία εργασίας» θα έλεγε κανείς, που δημιουργήθηκε ειδικά για τις ανάγκες του πρώτου Διεθνούς Μουσικολογικού Συνεδρίου για τον Μάνο Χατζιδάκι που έγινε τον Νοέμβριο του 2025 στη Σορβόνη, στο Παρίσι. Η προβολή της στο συνέδριο είχε προκαλέσει μεγάλη εντύπωση γιατί παρουσιάζει ανέκδοτες επιστολές του Χατζιδάκι προς τον Βερνίκο, τμήμα της τεράστιας αλληλογραφίας τους (πάνω από 300 γράμματα) στο διάστημα 1967-1972, όταν ο Μάνος ζούσε στην Αμερική.
Μακριά από τις συμβάσεις του δημόσιου λόγου, ο Χατζιδάκις καταγράφει απρόσκοπτα σκέψεις, συναντήσεις, πληροφορίες για έργα με τα οποία ασχολείται, καλλιτεχνικά οράματα, εκτιμήσεις και κοινωνικές παρατηρήσεις. Αξονας αυτού του μίνι ντοκιμαντέρ ειδικού σκοπού, όπως θα το χαρακτήριζε κανείς, είναι οι «Μεταμορφώσεις» (1967), ημιτελής όπερα απ’ την οποία σώζεται το σχεδίασμα του λιμπρέτου χωρίς ολοκληρωμένη μουσική.
Ο Βερνίκος αναπτύσσει μια κυλιόμενη αφήγηση που κρατάει τον θεατή σε εγρήγορση από το πρώτο κιόλας πλάνο. Κυριαρχεί η «ποιητική αλληλογραφία» με τον συνθέτη-μέντορά του, ο οποίος διατυπώνει συλλογισμούς γύρω από την έμφυλη ταυτότητα, την πολιτική, τη μουσική, την τέχνη και –φυσικά– τα πολύχρωμα sixties.

Το πέρασμα από την Κρήτη

Στο πλαίσιο του 14ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων θα διεξαχθεί επίσης μια συζήτηση με θέμα «Το πέρασμα του Μάνου από την Κρήτη» και αφορμή τα 100+1 χρόνια από τη γέννηση του συνθέτη. Η εκδήλωση θα γίνει το Σάββατο 24 Οκτωβρίου, στις 11.00 το πρωί. Ο διευθυντής του Φεστιβάλ, Ματθαίος Φραντζεσκάκης, έχει συγκροτήσει ένα πολυπληθές πάνελ 12 ομιλητών, συνοδοιπόρων, φίλων και μελετητών του Μάνου Χατζιδάκι, τους οποίους θα συντονίσει ο ίδιος στο ιστορικό Βενιζέλειο Ωδείο. 

Συμμετέχουν οι Γ. Ι. Αλλαμανής, Δ. Βερνίκος, Γιάννης και Νίκος Γκροσδάνης, Κ. Ζορμπάς, Ν. Κοπιδάκης, Λουδοβίκος των Ανωγείων, Γ. Μητρόπουλος, Κ. Σχιζάκης, Π. Τιμογιαννάκης, Λ. Χαρωνίτης και Ζαχαρένια Κεφαλογιάννη. Τέλος, στο ισόγειο του Εμπορικού Επιμελητηρίου Χανίων διοργανώνεται έκθεση με ντοκουμέντα για τη σχέση του Χατζιδάκι με την Κρήτη. Το αρχειακό υλικό προέρχεται από τον Δήμο Ανωγείων, τον Νίκο Κοπιδάκη, τον Γιώργο Μητρόπουλο, τον Κωστή Σχιζάκη και το αρχείο του Φεστιβάλ.

Γιώργος Ι. Αλλαμανής

Εφημερίδα των Συντακτών