Δύο αυτονόητες ίσως, αλλά κρίσιμες διαπιστώσεις: Η πρώτη, η ανθρωπότητα βρίσκεται σε μια κατάσταση αναταραχής, αγωνίας και φόβου εξαιτίας του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Που συνεχίζεται, παρά την εύθραυστη εκεχειρία, με τις επιθέσεις του καταζητούμενου για εγκλήματα πολέμου Νετανιάχου στον Λίβανο. Η δεύτερη, η Ελλάδα βρίσκεται στο επίκεντρο της αστάθειας, λόγω γεωγραφικής θέσης, σχέσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, αλλά και εξωτερικής πολιτικής της κυβέρνησης. Η οποία πολιτεύεται ως πειθήνιος σύμμαχος ή και συνεργός του Τραμπ. Η αποδοχή της συμμετοχής των αμερικανικών βάσεων στον πόλεμο και η κατάρριψη ιρανικών πυραύλων από ελληνικούς Patriot στη Σαουδική Αραβία απλώς πιστοποιούν την επικίνδυνη εμπλοκή.
Σ’ αυτό το σταυρόλεξο πολλαπλών κινδύνων, με την Τουρκία μάλιστα να εμφανίζεται ως υπολογίσιμος διεθνής παράγοντας, είναι λογικό τα βλέμματα να στρέφονται στο εσωτερικό. Στην κυβέρνηση που βρίσκεται στο τιμόνι της χώρας, στον πρωθυπουργό που βρίσκεται στο τιμόνι της κυβέρνησης, στις πολιτικές που ασκούν. Και όχι μόνο στις επιδόσεις τους στη διεθνή σκηνή. Αλλά και στις αποδόσεις τους στην εξασφάλιση τον κρίσιμων προϋποθέσεων για την ασφάλεια της χώρας. Που δεν είναι μόνο οι φρεγάτες και τα Rafale ή τα drones του μέλλοντος, για τα οποία πανηγυρίζουν. Είναι και η κοινωνική συνοχή, η εμπιστοσύνη στους θεσμούς και την πολιτική εξουσία, η δημοκρατική σταθερότητα και αποτελεσματικότητα, ακόμα και η διαφάνεια και εντιμότητα στη διαχείριση πόρων και ανθρώπων.
Από την άποψη αυτή βρισκόμαστε στη χειρότερη θέση από κάθε άλλη ευρωπαϊκή χώρα. Τα σκάνδαλα, η γελοιοποίηση του κράτους δικαίου, η αναξιοπιστία της Δικαιοσύνης, η έκπτωση των θεσμών εδραιώνουν τη σχεδόν πάνδημη πεποίθηση ότι η χώρα είναι στο έλεος μιας κυβέρνησης που διαλύει τα πάντα. Εκτός από τη στέρεη αφοσίωσή της στη λαφυραγώγηση των δημόσιων ταμείων, με διάφορες μεθόδους, και τη στήριξη της απληστίας των καρτέλ, που κάνουν τον βίο αβίωτο στη μεγάλη πλειονότητα των κατοίκων. Με αποτέλεσμα τη διεθνή ανυποληψία, καθώς η Ελλάδα έχει καταντήσει παράδειγμα προς αποφυγή σε όλη την Ευρώπη και όχι μόνο. Και μια κοινωνία διάτρητη από ανασφάλεια, καχυποψία, εκμηδενισμό της εμπιστοσύνης στο σύστημα των δημοκρατικών εξουσιών.
Μια ηθικά και πολιτικά διάτρητη κυβέρνηση, που εκπέμπει στην κοινωνία μηνύματα παράλυσης - αυτή είναι η εικόνα και μάλιστα με όρους μετριοπάθειας. Και με δεδομένα τους υπαρξιακούς κινδύνους, το σαρωτικό κύμα ακρίβειας, το ξεχαρβάλωμα των θεσμικών εγγυήσεων που προσδίδουν ασφάλεια στην καθημερινότητα, την κατακερματισμένη δημοκρατική αντιπολίτευση, το ερώτημα είναι αν και πώς μπορούμε να βγούμε από αυτό το τούνελ. Και η προφανής απάντηση είναι ότι δεν μπορούμε αν όλα τα δεδομένα παραμείνουν ως έχουν. Αν δεν αλλάξουν δραστικά. Αν δεν δημιουργηθεί ένας πόλος αντίπαλος στη μονοκρατορία της φθοράς. Μέσα από μια μεγάλη δημοκρατική ανακατάταξη και ανατροπή, όπως έχει ξαναγίνει σε κρίσιμες στιγμές. Το 1981, ή το 2015 για παράδειγμα.
Αν είναι εφικτό κάτι τέτοιο σήμερα, είναι προς απόδειξη. Σίγουρα είναι αναγκαίο. Σίγουρα επίσης, μια τέτοια προοπτική δημιουργεί ήδη ένα κοινωνικό και πολιτικό ρεύμα. Διεκδικεί δημόσιο λόγο. Εχει πρόσωπο. Πολλά «αν» είναι η εύλογη επιφύλαξη. Σωστά, αλλά αν τα «αν» που συμπυκνώνουν μια ελπίδα, ένα όραμα, εκλείψουν σε μια κοινωνία, τότε τα χειρότερα είναι μπροστά. Και μάλιστα χωρίς κανένα «αν». Κι επειδή, ως γνωστόν, σοφόν το σαφές: Πολλά «αν» και στο βάθος Τσίπρας…
Θανάσης Καρτερός
Εφημερίδα των Συντακτών