«Ψηφιακή αποτοξίνωση»: Τι συμβαίνει αν κλείσεις το κινητό για 24 ώρες

Οι περισσότεροι από εμάς ζούμε σε μια εποχή που το smartphone μοιάζει με… προέκταση του χεριού μας. Από το ξυπνητήρι το πρωί μέχρι το «χαζολόγημα» πριν τον ύπνο, οι οθόνες ορίζουν σε έναν τεράστιο βαθμό τη ζωή μας. Τι συμβαίνει όμως όταν αποφασίζεις να τραβήξεις την πρίζα;
Το σοκ της πρώτης ώρας και η «δόνηση φάντασμα»
Η μεγαλύτερη πρόκληση δεν είναι η έλλειψη ενημέρωσης, αλλά η ασυνείδητη εξάρτηση. Την πρώτη ώρα που θα αποφασίσει κάποιος να «απεξαρτηθεί» θα ψάξει το κινητό του τουλάχιστον δέκα φορές.
Η δυσκολία της πρώτης ώρας δεν είναι τυχαία. Τα κοινωνικά δίκτυα είναι σχεδιασμένα με βάση τις αρχές της Ψυχολογίας της Συμπεριφοράς.
Κάθε ειδοποίηση στο κινητό προκαλεί έκκριση ντοπαμίνης στον κερκοφόρο πυρήνα του εγκεφάλου. Με τον καιρό, ο εγκέφαλος αναπτύσσει ανοχή, απαιτώντας όλο και περισσότερο scrolling για το ίδιο επίπεδο ικανοποίησης.
Μελέτες που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Computers in Human Behavior δείχνουν ότι το 80-90% των χρηστών βιώνει παραισθήσεις δόνησης, κάτι που υποδηλώνει ότι ο εγκέφαλος βρίσκεται σε κατάσταση διαρκούς υπερεγρήγορσης.

Κιρκάδιος ρυθμός και μπλε φως

Η επίδραση των οθονών στον ύπνο είναι ίσως το πιο καλά τεκμηριωμένο επιστημονικό στοιχείο. Ερευνητές του Harvard Medical School συνέκριναν την ανάγνωση ενός έντυπου βιβλίου με την ανάγνωση σε e-book πριν τον ύπνο. Διαπίστωσαν ότι το μπλε φως καταστέλλει τη μελατονίνη για διπλάσιο χρόνο και μετατοπίζει το κιρκάδιο ρολόι κατά 1,5 έως 3 ώρες.
Αυτή η καταστολή μειώνει τον χρόνο που περνάμε στο στάδιο REM το οποίο είναι απαραίτητο για τη γνωστική λειτουργία και τη ρύθμιση του συναισθήματος.

Κορτιζόλη και «άγχος των ειδοποιήσεων»

Το κινητό τηλέφωνο λειτουργεί ως ένας διαρκής παράγοντας στρες.
Σύμφωνα με έρευνες από το University of California, Irvine, χρειάζονται κατά μέσο όρο 23 λεπτά και 15 δευτερόλεπτα για να επανέλθει η πλήρης συγκέντρωση μετά από μια διακοπή (όπως ένα notification).
Η διαρκής αναμονή ενός μηνύματος διατηρεί τα επίπεδα της κορτιζόλης (της ορμόνης του στρες) αυξημένα.
Η ψηφιακή αποτοξίνωση επιτρέπει στο νευρικό σύστημα να ηρεμήσει.

Τα υπολείμματα προσοχής

Ο καθηγητής Cal Newport στο βιβλίο του «Deep Work» αναδεικνύει ότι η συνεχής εναλλαγή προσοχής μεταξύ δράσεων δημιουργεί «υπολείμματα προσοχής».
Όταν ελέγχεις το e-mail σου ενώ εργάζεσαι, μέρος της προσοχής σου παραμένει στο e-mail για τα επόμενα 20 λεπτά. Η πλήρης αποσύνδεση για 24 ώρες καθαρίζει αυτά τα «υπολείμματα», βελτιώνοντας τη γνωστική απόδοση έως και 40%.

Η αποξένωση

Η παρουσία ενός smartphone στο τραπέζι, ακόμη και απενεργοποιημένου, μειώνει την ποιότητα της συζήτησης και το επίπεδο ενσυναίσθησης μεταξύ των συνομιλητών, σύμφωνα με μελέτη του Virginia Tech. 

Η φροντίδα ενός κατοικιδίου ή η άμεση επαφή με ανθρώπους χωρίς ψηφιακά μεσολαβητές ενισχύει την έκκριση ωκυτοκίνης, της ορμόνης της σύνδεσης.

Η «ετυμηγορία»

Η ψηφιακή αποτοξίνωση δεν είναι μια ρομαντική επιστροφή στο παρελθόν, αλλά μια βιολογική επιταγή. Με τον μέσο άνθρωπο να ξοδεύει πάνω από 2.300 ώρες τον χρόνο online, η επιλογή να μείνεις 24 ώρες μακριά από τις οθόνες είναι μια απαραίτητη «συντήρηση» του εγκεφάλου.

- από topontiki.gr