Αν και οι μικτές και καθαρές αποδοχές των δημοσιογράφων παρουσιάζουν αυξητική τάση, ιδιαίτερα μετά το 2022, η εικόνα διαφοροποιείται όταν οι μισθοί εξετάζονται σε σταθερές τιμές. Σύμφωνα με τη μελέτη, η προσαρμογή των αποδοχών στον πληθωρισμό αναδεικνύει σημαντικές απώλειες αγοραστικής δύναμης, γεγονός που επιβαρύνει την οικονομική κατάσταση των εργαζομένων.
Την ίδια στιγμή, τα στοιχεία για το 2025 καταγράφουν υψηλά επίπεδα στρες, μελαγχολίας και υπερέντασης μεταξύ των δημοσιογράφων, με αρνητικές επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής τους.
Οι μέσες αποδοχές ανά εργαζόμενο στον τομέα των υπηρεσιών στην Ευρώπη διαφέρουν σημαντικά, με την Ελλάδα να κατατάσσεται στις χαμηλότερες θέσεις σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες για το έτος 2024. Οι μισθοί στον τομέα αυτό έχουν μια σταθερή αύξηση τα τελευταία χρόνια, με τις μέσες ονομαστικές αποδοχές στην Ελλάδα το 2024 να φθάνουν τις 22,1 χιλ. ευρώ.
Αν και υπάρχει μια γενική αύξηση στην οικονομία και στις αποδοχές των εργαζομένων, η Ελλάδα εξακολουθεί να υπολείπεται του μέσου όρου της ΕΕ, με τις χώρες της Δυτικής και Βόρειας Ευρώπης να καταγράφουν σημαντικά υψηλό τερους μισθούς (Γράφημα 21).
Η Ελλάδα, με μέσες αποδοχές ανά εργαζόμενο τις 22,1 χιλ. ευρώ, έχει πολύ χαμηλότερες αποδοχές σε σχέση με άλλες χώρες της ΕΕ, όπως, για παράδειγμα, είναι η Ολλανδία (76,1 χιλ. ευρώ), η Ιρλανδία (64,4 χιλ. ευρώ) και η Δανία (63,7 χιλ. ευρώ), ενώ βρίσκεται και αρκετά πιο χαμηλά από τον μέσο όρο της ΕΕ, ο οποίος είναι 45,1 χιλ. ευρώ.
Στη σύγκριση αυτή, η Ελλάδα έχει λιγότερη ανταγωνιστικότητα και χαμηλότερη μισθολογική ανά πτυξη, γεγονός που ενδέχεται να επηρεάζει τις δυνατότητες ανάπτυξης του συγκεκριμένου τομέα των υπηρεσιών στη χώρα.
Η Ελλάδα βρίσκεται στην ίδια κατηγορία με άλλες χώρες, όπως, για παράδειγμα, είναι η Βουλγαρία (18,2 χιλ. ευρώ), η Ουγγαρία (20,7 χιλ. ευρώ) και η Ρουμανία (24,3 χιλ. ευρώ).
Παράλληλα, 90 INE ΓΣΕΕ οι δημοσιογράφοι σε χώρες με υψηλότερους μισθούς απολαμβάνουν και καλύτερες συνθήκες εργασίας, κάτι που ενδέχεται να συμβάλει σε υψηλότερη παραγωγικότητα και μεγαλύτερη οικονομική ανάπτυξη σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Σύμφωνα με το Γράφημα 23, οι μέσες μεικτές αποδοχές των εργαζομένων της επαγγελματικής κατηγορίας «Συγγραφείς, δημοσιογράφοι και ασκούντες συναφή επαγγέλματα» παρουσιάζουν την ακόλουθη εξέλιξη.
Από το 2016 έως το 2021 παρατηρείται στασιμότητα και ελαφρά πτώση των αμοιβών, με τον μέσο μεικτό μισθό να υποχωρεί από τα 1.481 ευρώ (2016) στο χαμηλότερο σημείο της περιόδου, στα 1.447 ευρώ το 2021. Ωστόσο, από το 2022 και μετά καταγράφεται μια σαφής τάση ανάκαμψης: οι αποδοχές ανεβαίνουν στα 1.486 ευρώ το 2022, αγγίζουν τα 1.533 ευρώ το 2023 και, παρά τη μικρή πτώση στα 1.516 ευρώ το 2024, ενισχύονται σημαντικά και φθάνουν τα 1.579 ευρώ το 2025.
Για το 2026 υπάρχουν μόνο στοιχεία 1ου τριμήνου, σύμφωνα με τα οποία ο μέσος μεικτός μισθός ανέρχεται στα 1.786 ευρώ. Αν υπολογίσουμε τον αποπληθωρισμένο μισθό, προκύπτει ότι, ενώ οι αποδοχές αυξάνονται, η πραγματική αύξηση των μισθών σε όρους αγοραστικής δύναμης είναι πολύ 92 INE ΓΣΕΕ περιορισμένη.
Ο αποπληθωρισμένος μισθός για το 2026 (α΄ τρίμηνο) είναι 1.477 ευρώ, που είναι μικρότερος από τις αρχικές αποδοχές του 2016 (1.491 ευρώ), κάτι που αναδεικνύει την πίεση που υφίστανται οι εργαζόμενοι, αφού οι αυξήσεις στις αποδοχές δεν ξεπερνούν πλήρως τις αυξήσεις στις τιμές των αγαθών, οδηγώντας σε μειωμένο διαθέσιμο εισόδημα και σε χαμηλότερη αγοραστική δύναμη.
Η εξέλιξη των αμοιβών των δημοσιογράφων (κωδ. 273001) στο πληροφοριακό σύστημα ΕΡΓΑΝΗ κατά την περίοδο 2016-2026 (Πίνακας 12) αποκαλύπτει μια διπλή κρίση: την πόλωση μεταξύ των μορφών απασχόλησης και τη δραματική, οριζόντια μείωση της πραγματικής αγοραστικής δύναμης των εργαζομένων.
Στην κατηγορία της πλήρους απασχόλησης, αν και οι ονομαστικοί μισθοί (κα θαρές τρέχουσες τιμές) δείχνουν μια εικονική σταθερότητα και άνοδο προς το τέλος της περιόδου, αγγίζοντας τα 1.520 ευρώ το 2025, οι καθαρές σταθερές αποδοχές (σε όρους αγοραστικής δύναμης) αποτυπώνουν μια έντονη υποχώ ρηση.
Οι καθαρές αποδοχές πλήρους απασχόλησης σε σταθερές τιμές υπο χωρούν σχεδόν συνεχώς κατά την περίοδο 2016-2026. Από 1.445,95 ευρώ το 2016 μειώνονται στα 1.374,20 ευρώ το 2020 και στο χαμηλότερο σημείο τους το 2024, στα 1.235,12 ευρώ, ενώ ακολουθεί μικρή άνοδος στα 1.257,64 ευρώ το 2025 και στα 1.272,60 ευρώ το 1ο τρίμηνο του 2026.
Συνεπώς, η πλήρης απασχόληση έχει χάσει περίπου 12% της αγοραστικής της δύναμης σε σχέση με το 2016 (-14,6% στο χαμηλό του 2024) και δεν καταγράφεται ανάκαμψη. Την ίδια στιγμή, η κα τάσταση στη μερική και την εκ περιτροπής απασχόληση παραμένει δυσμενής, καθώς οι εργαζόμενοι αυτοί είναι εγκλωβισμένοι σε συνθήκες υποαμοιβής με πραγματικές (σταθερές) μηνιαίες αποδοχές οι οποίες για όλη την υπό εξέταση περίοδο κατά μέσο όρο δεν ξεπερνούν τα 421,33 ευρώ και 487,10 ευρώ αντίστοιχα.
Την ίδια στιγμή, στην περίπτωση της μερικής και της εκ περιτροπής απασχόλησης, οι αριθμοί περιγράφουν μια ιδιαίτερα δυσμενή εικόνα της πραγματικότητας. Οι εργαζόμενοι αυτοί παραμένουν εγκλωβισμένοι στα ίδια ακριβώς καθηλωμένα επίπεδα αμοιβών της περιόδου της κρίσης χρέους, επιβεβαιώνοντας ότι, αν και η χώρα ξεπέρασε την κρίση και σημειώνει θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης, αυτή η ανάπτυξη δεν έφτασε ποτέ στις ελαστικές μορφές εργασίας.
Σε αυτό το πλαίσιο, αξίζει να παρουσιαστούν και κάποια επιπλέον στοιχεία τα οποία αφορούν μια πιο εξειδικευμένη παρουσίαση των μισθών των δημο σιογράφων ανά κατηγορία μέσου. Η πηγή των δεδομένων είναι οι δύο μεγαλύτερες ενώσεις, η ΕΣΗΕΑ και η ΕΣΗΕΜ-Θ. Επισημαίνεται δε ότι στον Πίνακα 14 παρουσιάζονται πρακτικά και οι γεωγραφικές διακυμάνσεις των μισθών.
Είναι πρόδηλο ότι στην Αττική οι μισθοί είναι υψηλότεροι έναντι της Μακεδονίας και Θράκης. Το αρχικό αυτό εύρημα συνηγορεί υπέρ της γεωγραφικής ασυμ μετρίας που έχει περιγραφεί και σε άλλα σημεία της παρούσας μελέτης.
Η ανάλυση των επιμέρους ειδικοτήτων της επαγγελματικής κατηγορίας των δημοσιογράφων αναδεικνύει σημαντικές διαφοροποιήσεις τόσο ανά ειδικότητα όσο και ανά μορφή απασχόλησης.
Σε όρους μεικτών τρεχουσών αποδοχών, δηλαδή πριν από κρατήσεις και σε ονομαστικές τιμές κάθε έτους, οι αρχισυντάκτες εφημερίδων και περιοδικών πλήρους απασχόλησης εμ φανίζουν διαχρονικά τις υψηλότερες αποδοχές, οι οποίες κινούνται σε σα φώς υψηλότερα επίπεδα σε σχέση με τις υπόλοιπες κατηγορίες.
Αντίθετα, οι αρθρογράφοι εφημερίδων και περιοδικών, ιδίως στη μερική απασχόληση, καταγράφουν πολύ χαμηλότερες μεικτές τρέχουσες αποδοχές, γεγονός που αναδεικνύει τη μεγάλη απόσταση μεταξύ πλήρους και μερικής απασχόλησης. Αντίστοιχα, οι ανταποκριτές και οι βοηθοί αρχισυντακτών παρουσιάζουν διαφοροποιημένη εικόνα, με τις διαθέσιμες τιμές να δείχνουν ότι οι πλήρως απασχολούμενοι διατηρούν υψηλότερες αμοιβές, ενώ οι μερικώς απασχο λούμενοι παραμένουν σε αρκετά χαμηλά επίπεδα.
Ωστόσο, η εικόνα διαφοροποιείται όταν εξετάζονται οι καθαρές σταθερές αποδοχές, δηλαδή οι αποδοχές μετά τις κρατήσεις και αποπληθωρισμένες, ώστε να αποτυπώνεται η πραγματική αγοραστική δύναμη των εργαζομένων. Σε αυτή την περίπτωση, η ονομαστική αύξηση που παρατηρείται σε ορισμένες ειδικότητες δεν μεταφράζεται απαραίτητα σε ουσιαστική βελτίωση του εισοδήματος.
Ενδεικτικά, στους αρχισυντάκτες πλήρους απασχόλησης, ενώ οι μεικτές τρέχου σες αποδοχές παραμένουν σχετικά υψηλές σε όλη την περίοδο, οι καθαρές στα θερές αποδοχές υποχωρούν αισθητά από το 2024, γεγονός που δείχνει απώλεια αγοραστικής δύναμης. Παρόμοια εικόνα παρατηρείται και σε άλλες ειδικότητες, όπου οι καθαρές σταθερές αποδοχές παραμένουν χαμηλές ή μειώνονται, ιδίως στις μορφές μερικής απασχόλησης. Συνεπώς, τα στοιχεία δείχνουν ότι η μισθολογική εικόνα του κλάδου δεν μπορεί να αξιολογηθεί μόνο με βάση τις μεικτές τρέχουσες αποδοχές, καθώς οι καθαρές σταθερές αποδοχές αποτυπώνουν με μεγαλύτερη ακρίβεια την πραγματική οικονομική θέση των εργαζομένων..
Οι τιμές του Πίνακα 14 είναι ο διάμεσος και ο μέσος μηνιαίος μισθός, ανά κατηγορία μέσου και ανά ένωση. Οι τιμές προκύπτουν από εύρη μισθών μεγάλων σταθμών, χωρίς εργοδοτικές εισφορές αλλά με φορολογική επιβάρυνση. 98 INE ΓΣΕΕ τρέχουσες αποδοχές, καθώς οι καθαρές σταθερές αποδοχές αποτυπώνουν με μεγαλύτερη ακρίβεια την πραγματική οικονομική θέση των εργαζομένων.
Όπως προκύπτει από τον Πίνακα 14, στα ελληνικά ΜΜΕ εντοπίζονται σημαντικές διαφοροποιήσεις ανά μέσο. Πράγματι, η τηλεόραση παραμένει το μέσο με τις υψηλότερες απολαβές, τόσο σε διάμεσο όσο και σε μέσο μισθό, με την ΕΣΗΕΑ να φθάνει τα 2.249,88 ευρώ και την ΕΣΗΕΜ-Θ να διατηρεί, επίσης, υψηλό επίπεδο αμοιβών, της τάξης των 2.062,74 ευρώ.
Ακολουθεί το ραδιόφωνο, όπου παρουσιάζονται σχετικά μικρές αποκλίσεις μεταξύ ΕΣΗΕΑ (1.702,24 ευρώ) και ΕΣΗΕΜ-Θ (1.578,47 ευρώ), επιβεβαιώνοντας τη γεωγραφική απόκλιση των μισθών.
Οι εφημερίδες βρίσκονται κοντά στα επίπεδα των περιοδικών και του δια δικτύου, με τον μέσο μισθό να διαμορφώνεται στα 1.490,90 ευρώ για την ΕΣΗΕΑ και στα 895,19 ευρώ για την ΕΣΗΕΜ-Θ.
Αναφορικά με τη διάμεση τιμή, οι μισθοί είναι 1.263 ευρώ για την ΕΣΗΕΑ και 989,29 ευρώ για την ΕΣΗΕΜ-Θ. Αυτό πρακτι κά σημαίνει ότι το 50% του πλήθους των δημοσιογράφων πληρώνεται κάτω από τα 1.263 ευρώ ή τα 989,29 ευρώ για την ΕΣΗΕΑ και την ΕΣΗΕΜ-Θ αντίστοιχα.
Σε σύγκριση με τον εθνικό μέσο μισθό, περίπου 1.500 ευρώ μεικτά το 2024, προκύπτει ότι οι μισθοί των δημοσιογράφων των εφημερίδων υπολείπονται του μέσου όρου, ιδιαίτερα στην περίπτωση της ΕΣΗΕΜ-Θ, όπου η διάμεσος (989,29 ευρώ) βρίσκεται σημαντικά χαμηλότερα, πολύ κοντά στον νομοθετημέ νο κατώτατο μισθό (880 ευρώ).
Το εύρημα αυτό καταδεικνύει τη μισθολογική συμπίεση και τις έντονες περιφερειακές ανισότητες στον κλάδο. Ειδικότερα, αναδεικνύεται μια σχετικά περιορισμένη αποτελεσματικότητα των μηχανισμών προστασίας των εργαζομένων.
Η εικόνα αυτή εναρμονίζεται με τις ευρύτερες τάσεις απορρύθμισης της εργασίας στα ΜΜΕ, όπου η απουσία ενεργών συλ λογικών συμβάσεων, η εξάπλωση ευέλικτων και ατομικών μορφών απασχό λησης και η εντεινόμενη πίεση για υψηλή παραγωγικότητα χωρίς αντίστοιχη μισθολογική αναπροσαρμογή δημιουργούν συνθήκες δομικής ανισορροπίας διαπραγματευτικής ισχύος μεταξύ εργαζομένων και εργοδοτών.
Αναφορικά με τους μισθούς στο διαδίκτυο για την περίπτωση της Αττικής, σε σύνολο 705 δημοσιογράφων ο διάμεσος μισθός είναι 1.274,85 ευρώ (352 άτομα πληρώνονται χαμηλότερα από 1.274,85 ευρώ). Αντιστοίχως, ο μέσος μισθός ανέρχεται στα 1.461,57 ευρώ, είναι δηλαδή κατά πολύ υψηλότερος από τον αντίστοιχο μέσο μισθό στη Μακεδονία και Θράκη, όπου ο μέσος μισθός ανέρχεται στα 919,77 ευρώ.
Συνολικά, το σύνολο των 3.740 εργαζομένων κα ταγράφει διάμεσο μισθό 1.580,19 ευρώ και μέσο μισθό 1.774,71 ευρώ, στοιχεία που δείχνουν μια αξιοσημείωτη εσωτερική ανισότητα, αφού ο μέσος μισθός είναι σημαντικά υψηλότερος λόγω των πολύ υψηλών αμοιβών ορισμένων κα τηγοριών, κυρίως της τηλεόρασης. Ως εκ τούτου, στον συγκεκριμένο πίνακα αναδεικνύονται οι διαφορές ανά μέσο, αλλά και οι γεωγραφικές διαφορο ποιήσεις μεταξύ Αθήνας (ΕΣΗΕΑ) και Βόρειας Ελλάδας (ΕΣΗΕΜ-Θ).
Αναφορικά με τους μισθούς ανά μέσο, τα στοιχεία αναδεικνύουν έντονη μισθολογική ανομοιογένεια στον κλάδο. Η διαφορά μεταξύ των υψηλότερων αμοιβών (τηλεοπτικοί σταθμοί) και των χαμηλότερων (περιοδικά, διαδικτυ ακά μέσα) είναι ιδιαίτερα μεγάλη, γεγονός που αντανακλά τις οικονομικές δυνατότητες κάθε κατηγορίας μέσου αλλά και τις διαφορετικές εργασιακές συνθήκες που επικρατούν. Είναι σημαντικό να αναδειχθεί η έντονη ανισοκα τανομή ανάμεσα στις διαφορετικές κατηγορίες μέσων.
Σε επίπεδο συνόλου του Πίνακα 14, ο μέσος μισθός ανέρχεται στα 1.774,71 ευρώ, αλλά η κατανομή είναι άνιση, καθώς ορισμένες υψηλόμισθες κατηγορίες, κυρίως η τηλεόρα ση, ανεβάζουν τον συνολικό μέσο όρο. Αντίθετα, στα διαδικτυακά μέσα οι μέσοι μισθοί είναι χαμηλότεροι, με 1.461,57 ευρώ στην ΕΣΗΕΑ και 919,77 ευρώ στην ΕΣΗΕΜ-Θ.
Τα παραπάνω αξίζει να ερμηνευτούν και υπό το πρίσμα του κατώτατου μισθού, δηλαδή πού βρίσκονται, κατά τα νομικά οριζόμενα, οι μισθοί των δημοσιογράφων σε σχέση με τον κατώτατο μισθό. Παρότι ο κλάδος της δημοσιογραφίας δεν διαθέτει κλαδική συλλογική σύμβαση και άρα δεν έχει θεσμοθετημένο κλαδικό κατώτατο μισθό, η σύγκριση των πραγματικών μι σθολογικών επιπέδων με τον νομοθετημένο κατώτατο μισθό αποτυπώνει κρίσιμες τάσεις στον τρόπο διαμόρφωσης των αποδοχών και στην ισορροπία διαπραγματευτικής ισχύος στον κλάδο.
