Σε ηλικία 66 ετών έφυγε ξαφνικά από τη ζωή ο δημοσιογράφος Νίκος Σερβετάς, προκαλώντας θλίψη στον δημοσιογραφικό κόσμο και στους ανθρώπους που τον γνώριζαν. Την είδηση του θανάτου του γνωστοποίησαν συνάδελφοί του μέσω αναρτήσεων στα social media, εκφράζοντας τη βαθιά τους οδύνη για την απώλειά του.
Ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Γιώργος Ι. Αλλαμανής στη μνήμη του Ν. Σερβετά ανέσυρε απ’ το αρχείο της λιλιπουπολιτικής του έρευνας ένα απόσπασμα από μια συνέντευξή τους, αμοντάριστο, όπως καταγράφηκε στο μαγνητόφωνο. Το ημερολόγιο έδειχνε 15 Φεβρουαρίου 2021
Συγκεκριμένα ο Γιώργος Ι. Αλλαμανής έγραψε στο fb:
"Με τον δημοσιογράφο Νίκο Σερβετά, που βιάστηκε να φύγει χθες και το κακό μαντάτο μου μαύρισε την καρδιά, οι επαγγελματικοί μας δρόμοι συναντήθηκαν στην εφημερίδα «Documento» την τριετία 2016-2018.
Παλαιάς κοπής ρομαντικός της ανανεωτικής Αριστεράς, νεαρός πήρε για λογαριασμό του περιοδικού «Θούριος» του Ρήγα Φεραίου συνέντευξη με τον Μάνο Χατζιδάκι. Ήταν απ’ τα παιδιά που οδήγησαν τον ΜΧ να πει ότι «Η νεολαία του ΚΚΕ Εσωτερικού είναι η πιο συμπαθής νεολαία μέχρι σήμερα στον τόπο μας, διότι είναι πάρα πολύ απομακρυνσμένη από την εξουσία και δεν έχει φθαρεί καθόλου, δεν έχει καμία προοπτική εξουσίας».
Όταν έμαθα ότι η ΕΡΤ γύρω στο 1980 είχε στείλει επεισόδια της Λιλιπούπολης στη δημόσια σουηδική ραδιοφωνία και μεταδόθηκαν στις ειδικές εκπομπές για τους Έλληνες μετανάστες, του τηλεφώνησα και του ζήτησα συνέντευξη για το βιβλίο μου «Στον καιρό της Λιλιπούπολης». Όχι μόνο με διαφώτισε για την εποχή που ο ίδιος έζησε και εργάστηκε ως δημοσιογράφος στη Σουηδία (20+ χρόνια μέχρι τις αρχές των 00’s) αλλά φρόντισε προσωπικά, μαζί με την θυγατέρα του την Μαριάννα, να εντοπισθούν τα επεισόδια και να επαναπατρισθούν εκεί όπου ανήκουν: στο Αρχείο της ελληνικής ραδιοφωνίας.
Στη μνήμη του ανασύρω απ’ το αρχείο της λιλιπουπολιτικής μου έρευνας ένα απόσπασμα από τη συνέντευξή μας, αμοντάριστο, όπως καταγράφηκε στο μαγνητόφωνο. Το ημερολόγιο έδειχνε 15 Φεβρουαρίου 2021
Ακόμα δεν το πιστεύω. Α, ρε Νίκο.
........................
ΓΙΑ Εχεις εικόνα Νίκο για το τί γκελ έκαναν τα ελληνόφωνα ραδιοφωνικά προγράμματα για παιδιά μεταναστών, ιδίως η Λιλιπούπολη, στο ακροατήριό τους ;
ΝΣ Τα πολύ ποιοτικά προγράμματα δεν είχαν την απήχηση που περιμέναν οι παραγωγοί. Οι περισσότεροι μετανάστες στη Σουηδία, με τους κώδικες επικοινωνίας που κουβαλούσαν μαζί τους, δεν είχαν τις προσλαμβάνουσες του Τρίτου Προγράμματος. Όταν έρχονταν γράμματα στη Σύνταξη θέλανε Καζαντζίδη, τα τραγούδια της εποχής με την ευρεία απήχηση. (τραγουδάει) «Η φάμπρικα, η φάμπρικα δε σταματά δουλεύει νύ- δουλεύει νύχτα μέρα…», αυτά. Κι αν τους έβαζες τα «Μπαράκια» του Γερμανού που μόλις είχαν κυκλοφορήσει τότε, σε κοιτάγανε…
= Πώς το εξηγείς αυτό; Είχανε στο μυαλό τους την Ελλάδα της εποχής που έφυγαν;
Εσύ κι εγώ αναφερόμαστε σε μεσαίες και πάνω συνοικίες των Αθηνών που γεννήσανε τις προϋποθέσεις της Λιλιπούπολης. Και τις πήρε μια μελισσούλα και τις έκανε μέλι. Οι άνθρωποι αυτοί, από το Κιλκίς, το Αγρίνιο, αυτές τις δύο μεγάλες πόλεις έχω συναντήσει εγώ, δεν ξέρανε τί είναι το Τρίτο Πρόγραμμα.
= Κι αν έχουν έρθει και στη δεκαετία του ’60…
Δουλεύουν για να γυρίσουνε πίσω, δεν έχουν συμμετοχή στη σουηδική κοινωνία, είναι απομακρυσμένοι από την ελληνική κοινωνία, από την οποία, στις 20 μέρες που έρχονται το καλοκαίρι ζητάνε αυτά που άφησαν. Τα χρόνια περνάνε, αυτά που άφησαν εκλείπουν και αυτό τους κάνει να χρηματοδοτούν την αναπαραγωγή τους μέσω του «φτού» (κάνει ότι σαλιώνει ένα χαρτονόμισμα και το κολλάει στο κεφάλι ενός μουσικού) «Παίξε το τέτοιο…» στον μπουζουξή. Ως πολιτιστική αναφορά ζητάνε το πανηγύρι, τέτοια. Ενώ λοιπόν βλέπεις από τη μία να κάνεις εσύ προγράμματα αντιρατσιστικά, καθοδηγούμενα από τη Σουηδική Ραδιοφωνία, τα προγράμματα απευθύνονται σε ανθρώπους που λένε «Τους μ@λ@κες τους Σουηδούς». Κι «Εγώ το παιδί μου δεν θα το αφήσω να σουηδοποιηθεί, θα πάρει Ελληνίδα», την κόρη του Γιώργου, καλή, χαζή να ‘ναι, κοντοχωριανή να ‘ναι.
= Δραπέτευσαν τα παιδιά τους από αυτή τη νοοτροπία;
Ένα ποσοστό. Ένα άλλο, πολύ μεγάλο – είναι να γελάς -, ενίσχυσε τους ακροδεξιούς Σουηδούς! Αυτό δεν συνέβη μόνο με τους Ελληνες, συνέβη σε πολλά παιδιά μεταναστών. «Εμείς είμαστε Ελληνες, οι άλλοι είναι Γιουγκσλάβοι» και λοιπά. Δημιούργησαν και τις παρέες των περιχώρων γύρω απ’ τις μεγάλες πόλεις, δημιούργησαν τα γκέτο γιατί «Εγώ θα ζήσω κοντά στο Γιώργο γιατί οι γυναίκες μας, η Μαρίκα με τη Σούλα, όταν εγώ θα είμσι στη δουλειά θα συναντιούνται να πίνουνε καφέ», τα παιδιά μεγαλώνουνε [ακούγοντας] «Οι Σουηδοί είναι αλκοολικοί», ενώ αυτοί παίζουνε τζόγο ή τραβάνε μαχαίρια. Η δυσκολία της γλώσσας δυσκόλεψε την επαφή με τη σουηδική κοινωνία, δεν έχουνε Σουηδούς φίλους πέρα κάποιων πολύ εξτρίμ περιπτώσεων που για τους δικούς τους κοινωνικούς λόγους αφοσιώθηκαν και ονομάστηκαν στην ελληνική γλώσσα «ελληνικά γραμματόσημα». Δηλαδή κοπέλες που παντρευόντουσαν τον ένα μετά τον άλλο Ελληνα για να δίνουνε άδειες παραμονής.
= Για να βοηθήσει η καημένη...
Για να βοηθήσει, για τον εαυτό της ή κάτι άλλο. Αυτό το συναντάς και στην Αμερική. Είχα μια μικρή εμπειρία απ’ την Αστόρια, όταν είχα πάει να κάνω ένα μεγάλο τηλεοπτικό πρόγραμμα. Η μητέρα του παιδικού μου φίλου μου είπε, όταν τελείωνε η εκπομπή, εκεί που πέφτουν τα γράμματα, «’Ο,τι και να ζούμε δεν μετράει γιατί εμάς η καρδιά μας είναι στην Ελλάδα». Όταν πήγα εγώ ήταν εκεί περίπου 30 χρόνια. Και ο γιός της ήθελε να πάρει Ελληνίδα.
= Στη Σουηδία αυτή τη στιγμή που μιλάμε [2021] υπάρχει το ίδιο άνοιγμα στις κοινότητες των μεταναστών; Υπάρχουν σήμερα ελληνόφωνη τηλεόραση, ελληνόφωνο ραδιόφωνο;
Όχι, όχι. Αυτά έχουν καταργηθεί από την ένταξη της Σουηδίας στην Ευρωπαϊκή ‘Ενωση το 1995. Εχουν μεγαλώσει και έχουν γίνει περισσότερα άλλα [κανάλια και σταθμοί] που απευθύνονται σε Κούρδους, σε δυό τρεις γλώσσες Αφγανών κλπ.
= Αρα τίποτα δεν έχει αλλάξει; ‘Η στην επιφάνεια η κατάσταση μένει ίδια αλλά πίσω κάτι έχει αλλάξει;
Η σουηδική κοινωνία, είτε είναι σοσιαλδημοκρατική είτε όπως σήμερα δεξιά, μέλημά της είναι να δουλεύει, να λειτουργεί. Θέλουν ο καθένας να παράγει το 70% της δυνατότητάς του κάθε μέρα. Για να το κάνει αυτό οι προϋποθέσεις είναι να κοιμηθεί, να ντυθεί, να είναι καλά. Αρα αυτά του τα δίνουμε για να είναι καλά και να μας δίνει το 70%, κάθε μέρα.
= Και να έχει τα έπιπλα τα κοινά, που είναι η αντίληψη του ΙΚΕΑ.
Ακριβώς. Δεν ισχύει στον Σουηδό να του πεις «Κλείνουμε τεύχος και τρέχουμε σαν τρελοί». Θα σου πει «Γιατί τρέχεις σαν τρελός;».
= Τελευταία απορία μου: το σουηδικό κράτος είχε αποτέλεσμα σε αυτή την πολιτική ήπιας ισχύος για την ενσωμάτωση των μεταναστών;
Οποιος απαντήσει σ’ αυτή την ερώτηση θα λύσει ένα απ’ τα μεγαλύτερα προβλήματα που έχει βάλει ένας περίφημος καθηγητής απ’ τον Καναδά, λέγεται Τέιλορ, το βιβλίο του λέγεται «Πολυπολιτισμικότητα» και γράφεται στα μέσα του ’90. (γελάμε) Αυτό είναι πολύ μεγάλο ζήτημα. Ναι, είχαν αποτέλεσμα. Γιατί αν μη τί άλλο τα παιδιά που άκουσαν αυτά τα προγράμματα εμπλούτισαν από τη φαντασία μέχρι το λεξιλόγιό τους. Αν ήταν όλα τα προγράμματα σαν τη Λιλιπούπολη θα είχαμε ένα άλλο πολιτιστικό πεδίο και στους μετανάστες και στην Ελλάδα. Μην ξεχνάμε ότι εγώ μεγάλωσα με τη θεία Λένα και το «δα-δα-το δαδί» στα αναγνωστικά - και μου ήρθε η Λιλιπούπολη και ήταν πολιτισμικό σοκ για μένα, ως μεγάλος. Η τότε φίλη μου, νηπιαγωγός, δίδασκε τη Λιλιπούπολη, στους παιδικούς σταθμούς που είχαν οι ελληνικές κοινότητες στη Σουηδία. Και εμπνεύστηκε να γράψει και δικές της ιστορίες. Αν το αποτέλεσμα είναι μετρήσιμο δεν μπορώ να το πω, γιατί δεν μετριέται ο πολιτισμός, δεν ξέρεις ποιο στοιχείο θα πετάξεις. Τον Καραγκιόζη, τον Εκδικητή ή τον Λόουν Ρέιντζερ για να τοποθετήσεις τη Λιλιπούπολη;
*******************
*******
Ο πρώην ευρωβουλευτής Δημήτρης Παπαδημούλης αποχαιρέτησε τον Νίκο Σερβετά με μια φορτισμένη ανάρτηση, σημειώνοντας:
«Μόλις πληροφορήθηκα ότι έφυγε από την ζωή, ξαφνικά από έμφραγμα, ο καλός σύντροφος και φίλος Νίκος Σερβετάς.
Ο Νίκος υπήρξε αριστερός με άποψη από τα νεανικά του χρόνια, δημοσιογράφος επί 40 χρόνια, με καλή και κοφτερή πένα, άνθρωπος ζεστός και με πολύ χιούμορ.
Λίγες ημέρες πριν, συναντηθήκαμε και τα είπαμε ξανά, μαζί και με την αγαπημένη του Αγγέλικα, σε μια ωραία βραδιά της εφημερίδας “Εποχή”.
Αγαπημένε μας Νίκο έφυγες πολύ γρήγορα και άδικα.
Θερμά συλλυπητήρια στην οικογένεια και μια μεγάλη αγκαλιά στην γυναίκα της ζωής του, την συντρόφισσα μας Αγγέλικα Σαπουνά».